po obu stronach Andów
Jeśli wybierasz się do Arequipy (pd. Peru) i zamiast osławionego kanionu Colca chcesz odwiedzić kanion równie głęboki, a być może nawet głębszy, jednocześnie bardziej spektakularny i bez tłumu turystów oraz słonych opłat za wstęp - te dwie wycieczki są w sam raz dla ciebie!
Poniższa wycieczka pozwoli ci dotrzeć do najgłębszej części kanionu. Pierwsza część trasy wiedzie górnymi stokami wąwozu, powrót dnem doliny. Po drodze odcięte od świata miejscowości, starożytne tarasy, gorące źródła i spektakularne wodospady.
Minusy: Dwie noce w niewygodnym autobusie na trasie Arequipa-Cotahuasi.
Plusy: Lokalne społeczności nieskażone przemysłem turystycznym i nieziemskie krajobrazy - dwukilometrowe ściany wąwozu, wodospady, starożytne ruiny, ośnieżone szczyty i kondory. Do tego poczucie przecierania nowych szlaków i bycia jedynym turystą - bezcenne uczucie w kraju, którego najsłynniejsze atrakcje są coraz bardziej rozdeptywane i stały się maszynką do zarabiania pięniędzy!
Czas: Łącznie z dojazdem z Cotahuasi - 3 dni. Sama wycieczka - 2 dni.
Główne trudności: wielogodzinne odcinki szlaku bez dostępnej wody (również drugiego dnia, po minięciu wioski Velinga, mimo że szlak biegnie dołem kanionu wzdłuż rzeki!); strome zejście na dno kanionu – miejscami bardzo sypka ścieżka, mogąca dostarczyć trudności osobom mniej sprawnym fizycznie lub z lękiem wysokości.
Transport:
Arequipa - Cotahuasi: Dwie kompanie autobusowe z dworca Terrapuerto w Arequipie. Około 12 h jazdy; autobusy bez wygód - oba wyjeżdżają z Areqiupy ok. 16, przyjeżdżają do Cotahuasi ok. 4 rano. Linia Cromotex trochę lepsza (nowszy autobus) i dojeżdża dalej w góre kanionu - do Alca. Powrót w podobnych godzinach. Warto kupić bilet co najmniej dzień wcześniej, bo na ostatnią chwilę może zabraknąć!
Początek trekingu: Z Cotahuasi do Charcana mikrobus odjeżdża o 15.00 (8,5 sola, 2 h jazdy, lepsze widoki po lewej stronie; droga dostarcza sporo emocji - opis tutaj:-).
Koniec trekingu: Z miejsca w pobliżu Velinga, gdzie zaczyna się przejezdna droga do Cotahuasi odjazd o 9.00 (z Quechualla do miejsca skąd odjeżdża mikrobus jest ok. 3 h pieszo, potem jeszcze 2 h jazdy do Cotahuasi).
Na odcinku Charcana - Quechualla i Quechualla - początek przejezdnej drogi istnieje możliwość wynajęcia konia/osiołka.
Mapy: Brak dobrych map kanionu! Schematyczna mapka z zaznaczonymi trasami trekingów dostępna jest tutaj.
Opis trasy:
Z Charcana do Picha ok. 2,5 h marszu. Najpierw wygodną, szeroką ścieżką trawersującą stoki kanionu. Patrząc od strony, z której wjechałeś do Charcana, widzisz ścieżkę na przeciwnym stoku, biegnącą w lewo lekko wznoszącym się trawersem i znikającą za grzbietem (rys. 1). Druga ścieżka odbija zygzakami w dół do Allancay. Po nieco ponad 2 h dochodzisz do najwyższego punktu trawersu (przyjemne miejsce z wielkimi kaktusami). Potem jeszcze ok. 20 min w dół do Picha (kilkanaście budynków, 5 rodzin, woda, chicha, przyjaźni ludzie).
Z Picha do Quechualla ok. 3 h stromą ścieżką w dół bocznego kanionu, w którym leży Picha (rys. 2). Ścieżka biegnie lewą stroną kanionu, mija kilka farm na naturalnych tarasach (widoczne po prawej, ścieżka omija je w pewnej odległości). Przy największym tarasie, ok. 30 min. od Picha niewielkie podejście, potem strome zejście grzebieniem, cały czas na lewo od bocznej doliny. Z grzebienia widać most na rzece Cotahuasi, a niżej również wioskę Quechualla, na lewo od mostu, po przeciwnej stronie rzeki, lekko pod górę, wśród plantacji winogron (rys. 3). Zejście odrobinę ryzykowne i męczące, bo ścieżka sypka, wąska, miejscami bardzo stroma i w kiepskim stanie. Kilkaset metrów przed mostem, 
na dnie doliny mijamy grupę palm i bramę prowadzącą do opuszczonej farmy. Przez farmę można dostać się do Ushua - najgłębszej części kanionu (wycieczka na ok. 2 h; o klucz do bramy pytaj właścicielkę hospedaje w Quechualla). Kanion Cotahuasi, mierzony pomiędzy najwyższymi szczytami po obu stronach, osiąga w tym miejscu 3535 m głębokości!
Od mostu do wsi Quechualla jest kilkanaście minut marszu - ścieżka w lewo pod górę pomiędzy kamiennymi murkami i plantacjami winogron. O nocleg pytaj w murowanym domu na tyłach kościoła.
Po przeciwnej stronie Quechualla (w niższej części wsi) zaczyna się ścieżka biegnąca dnem doliny w górę kanionu Cotahuasi – od placu należy kierować się uliczką w dół, a potem na jej końcu odbić w prawo. Zaraz za wsią droga schodzi na dno kanionu. Dalej trasa oczywista, bo tylko jedna ścieżka biegnie wzdłuż rzeki w górę doliny Cotahuasi. Po drodze piękne "lasy" gigantycznych kaktusów Candelaria. Początkowo szlak wiedzie po prawej stronie rzeki, potem po lewej po antycznych tarasach używanych w czasach Inków. Potem znów mostem w wąskim miejscu przecina rzekę i dalej biegnie cały czas po prawej, aż do wodospadu Sipia. Zaraz za drugim mostem gorące źródło i basen zapraszają do kąpieli, chwilę potem wioska Velinga - kolejne darmowe winogrona:-). Wkrótce potem ścieżka się kończy i zaczyna piaszczysta, przejezdna droga, która wspina się wysoko na stoki kanionu po prawej stronie i dopiero za wodospadem Sipia schodzi znowu ku rzece.
Z Quechualla do początku przejezdnej drogi jest ok. 3 h marszu. Od początku drogi do wodospadu Sipia - następne 4 h (sporo pod górę i brak wody!). Od wodospadu Sipia do Cotahuasi co najmniej 3 h marszu ekstra (spora szansa na autostop).
Co warto zabrać:
- Kijki trekkingowe - bardzo przydają się zwłaszcza na stromym zejściu z Picha do Quechualla.
- Wodę – pierwszego dnia dostępna tylko w Picha (kiepskiej jakości), drugiego dnia w dwóch lub trzech miejscach (ostatni pewny strumień tuż za Velinga, woda z rzeki Cotahuasi nie nadaje się do picia!).
- Uśmiech i przynajmniej podstawową znajomość hiszpańskiego - tubylcy w Charcana, Picha i Quechualla są serdeczni i otwarci, a rozmowy z nimi nie mniej fascynujące, niż widoki dookoła.
- Sandałki/klapki - pod prysznic; warunki sanitarne są bowiem kiepskie.
- Słodycze, ewentualnie jedzenie - w Charcana są 4 sklepy z kiepskim asortymentem, w Quechualla zero sklepów, ale można kupić coś od ludzi (drogo, bo wszystko jest transportowane do wsi na osiołkach!). Za to w Quechualla winogrona wiszą nad głową na ulicach, a nawet w łazience (patrz zdjęcie obok:-), więc śmierć głodowa nikomu nie grozi! Również w każdej z tych miejscowości Indianki przygotują posiłek, jeśli się poprosi.
Czego nie warto brać:
- Namiotu, śpiwora - w Charcana jest jeden hospedaje na co najmniej 8 osób (w styczniu 2013 kosztował 7 soli), w Quechualla jest prywatna kwatera - 2 pokoje z podwójnymi łóżkami (12 soli).
Poniższa trasa wyprowadzi cię z kanionu na pampę, a potem do bocznej odnogi wąwozu. Piękne wysokogórskie krajobrazy, "skalne lasy", zagubione wioski i gorące źródła są w pakiecie.
Minusy: Dwie noce w niewygodnym autobusie na trasie Arequipa-Cotahuasi.
Plusy: Lokalne społeczności nieskażone przemysłem turystycznym i nieziemskie krajobrazy - dwukilometrowe ściany wąwozu, wodospady, starożytne ruiny, ośnieżone szczyty, kondory i niezliczone okazje do zdjęć. Do tego poczucie przecierania nowych szlaków i bycia jedynym turystą - bezcenne uczucie w kraju, którego najsłynniejsze atrakcje są coraz bardziej rozdeptywane i stały się maszynką do zarabiania pięniędzy!
Czas: Łącznie z dojazdem z Cotahuasi - 2 dni. Samego marszu 8-9 h nie licząc ewentualnych wycieczek do pobocznych atrakcji.
Główne trudności: długa trasa do przejścia jednego dnia; możliwe problemy ze znalezieniem drogi; możliwe problemy związane z wysokością - początek szlaku na 3380 m, koniec na 3300 m, najwyższy punkt to ok. 4250 m; wiele mniejszych i większych podejść - kumulacja przewyższeń na trasie rzędu 1600 m!
Transport:
Arequipa - Cotahuasi: Dwie kompanie autobusowe z dworca Terrapuerto w Arequipie. Około 12 h jazdy; autobusy bez wygód - oba wyjeżdżają z Areqiupy ok. 16, przyjeżdżają do Cotahuasi ok. 4 rano. Linia Cromotex trochę lepsza (nowszy autobus) i dojeżdża dalej w góre kanionu - do Alca. Powrót w podobnych godzinach. Warto kupić bilet co najmniej dzień wcześniej, bo na ostatnią chwilę może braknąć!
Początek trekingu: Mikrobus z Cotahuasi do Huaynscotas o 12.30 (koszt 5 soli).
Koniec trekingu: Mikrobusy z Pampamarca do Cotahuasi (koszt 5.50 soli) odjeżdżają o 6.00 (lub 7.00, zależy od dnia) i o 13.00.
Mapy: Brak dobrych map kanionu! Schematyczna mapka z zaznaczonymi trasami trekingów dostępna jest tutaj.
Opis trasy:
W Huaynacotas możliwy nocleg w (jedynym!) Hospedaje El Condor (10 soli). Do zwiedzenia: El Mirador - wzgórze z antenami i widokiem:)
Z Huaynacotas na przełęcz idzie przejezdna droga, ale dużo szybciej jest wspiąć się skrótem (rys. 1) – ścieżka na prawo od meandrującej zygzakami drogi (ok. 2,5 h). Szlak miejscami jest niejasny, bo ma kilka alternatyw lub idzie przez pola - w przypadku zgubienia drogi wystarczy iść pod górę i znów się jakaś ścieżka znajdzie. Czym wyżej, tym łatwiej, bo mniej kolczastych krzaków. Przewyższenie ok. 900 m (z 3350 m na 4250 m). Przełęcz na lewo od charakterystycznego wzgórza Llanoja (Llanocca) - czerwona góra wyglądająca jak wulkan. Na jej szczycie są ruiny inkaskiej(?) cytadeli - aby tam dotrzeć potrzeba iść ok. 1,5 h w bok od przełęczy, powrót 1 h. Na przełęczy malownicze czerwone, spiczaste skały w kształcie mnichów. Od nich jedna droga biegnie w prawo, w stronę wzgórza Llanoja, druga w lewo, w dół. Należy iść w lewo.
Po ok. 1/2 h kończy się droga i dalej idzie ścieżka, która zaraz rozgałęzia się - jedna schodzi w lewo w dół do maleńkiej wioski Rumihuasi (ok. 3900 m, widoczna po lewej stronie w dolę doliny), druga idzie trawersem przez pampę aż do Huanzoccocha. Należy iść w dół do wioski (rys. 2) - około 1 h od czerwonych mnichów. Rumihuasi należy ominąć z prawej i pójść ścieżką, która schodzi ok. 200 m w dół lokalnego kanionu, na prawo od wioski, a potem podejść 300 m na przełęcz widoczną za wioską nieco na prawo (wszystkie kierunki opisane, spoglądając od strony zejścia do wsi, z kierunku skąd przyszliśmy). Przełęcz za Rumihuasi ma ok. 4000 m. Za przełęczą szlak skręca w prawo i w dół do widocznej wioski Teja (Tecca) - około 1,5 h od Rumihuasi. Za Teja rozpościera się głęboki kanion. Po jego drugiej stronie widać szlak trawersujący w lewo pod górę w stromym stoku - jest to ścieżka do Pampamarca (rys. 3). W Teja brak hospedaje, lecz prawdopodobnie możliwy nocleg u ludzi. 
Kilka godzin w górę kanionu, w prawo - wodospad Fuysiri.
Na przeciwnym końcu Teja, niż ten gdzie do niej weszliśmy, zaczyna się ścieżka, która schodzi w dół głębokiego kanionu rzeki Pampamarca widocznego za wsią - ok. 300 m w dół, do mostu. Ścieżka następnie wspina się po drugiej stronie ok. 200 m i przechodzi w trawers. Dalej nie można już się zgubić, należy podążać ścieżką cały czas po prawej stronie głębokiej doliny. Od Teja ok. 3-3,5 h marszu do Pampamarca. Ok. 1 h przed Pampamarca szlak mija wieś (Acco?) widoczną po przeciwnej, lewej stronie doliny nieco w dole. Przed samą miejscowością Pampamarca jest sporo zejścia, a potem ostatnie przewyższenie (mini przełęcz) - ok. 100 m podejścia.
W Pampamarca noclegi w dwóch domach przy placu (10 soli). Do zwiedzenia skalny las Huito (dokładnie ponad miejscowością, na 4000 m n.p.m; ok. 1,5 h podejścia), wodospad Oskune (ok. 1 h w dół), termy Hosla (ok. 45 min w dół).
Powrót do góry